जीवनाची गुणवत्ता वाढवण्याचा मार्ग

उत्तम पुस्तक कशी वाचावीत एकदा लोकप्रिय जैन साहित्यकार टोडरमल एक ग्रंथ लिहीत होते. कालांतराने तो ‘मोक्षमार्ग’ या नावाने लोकप्रिय झाला. सकाळी उठल्यापासून ते रात्री झोपेपर्यंत ते एकाग्रतेने सतत लिहीत असत. ते ग्रंथ लिखाणात इतके मग्न असायचे, की त्यांना ना सभोवतालच्या वातावरणाचं भान असायचं ना खाण्यापिण्याचं. अगदी मन:पूर्वक, समर्पण भावनेने या कार्यात त्यांनी स्वत:ला झोकून दिलं […]

उत्तम पुस्तक कशी वाचावीत

एकदा लोकप्रिय जैन साहित्यकार टोडरमल एक ग्रंथ लिहीत होते. कालांतराने तो ‘मोक्षमार्ग’ या नावाने लोकप्रिय झाला. सकाळी उठल्यापासून ते रात्री झोपेपर्यंत ते एकाग्रतेने सतत लिहीत असत. ते ग्रंथ लिखाणात इतके मग्न असायचे, की त्यांना ना सभोवतालच्या वातावरणाचं भान असायचं ना खाण्यापिण्याचं. अगदी मन:पूर्वक, समर्पण भावनेने या कार्यात त्यांनी स्वत:ला झोकून दिलं होतं. एके दिवशी ते […]

चला, विचार करायला शिकूया – मनाच्या बडबडीतून मुक्ती

मनुष्य न विसरता एक काम सतत करत असतो, ते म्हणजे सदैव विचार करत राहणं! पण आपण विचार करायला सुरुवात कधी केली, याचा कधी विचार केलाय का? आपल्याला विचार कसे येतात? कुठून येतात? कधी-कधी येतात? या विचारांमुळे आपल्यात कोणकोणत्या भावना निर्माण होतात? मग त्यामुळे आणखी नवे विचार कसे तयार होतात? आणि तसे विचार निर्मित झाल्याने अखेर […]

शब्दशक्तीची किमया

शब्दांची ताकद सर्वांनाच माहीत आहे. शब्दांचं माहात्म्य सांगणारी अनेक उदाहरणं इतिहासात वाचायला मिळतात. वरदान, शाप आणि प्रतिज्ञेचं फळ अशा स्वरूपाच्या कहाण्या आपण नेहमीच वाचत, ऐकत तसेच पाहत आलो आहोत. या सर्वांमागे दडलेल्या शक्तीचं नाव, ‘शब्दशक्ती.’ आश्चर्याची बाब म्हणजे, प्रत्येक माणसाकडे ही शब्दशक्ती असूनही तिच्या उपयोगासंबंधी मात्र तो अनभिज्ञ आहे. तसं पाहिलं तर, आपल्या जिभेवर अखंड […]

‘लोक काय म्हणतील’ या भीतीतून मुक्त व्हा – जीवनाला दिशा देणारी चार पावलं

विश्वात दोन प्रकारचे लोक असतात. पहिले, केवळ स्वप्नं पाहतात आणि दुसरे, प्रत्येक स्वप्न सत्यात उतरवण्याचा ठाम निर्धार करतात. एका मनुष्यानं स्वप्न पाहिलं, की मी या जगाला चंद्राची सफर घडवेन. पण लोकांनी त्याची टर उडवली. तरीही एक दिवस असा उजाडला, जेव्हा चंद्रावर जाण्याचं स्वप्न प्रत्यक्षात साकार झालं. एका मनुष्यानं देशाला जातिपातीच्या बंधनांतून, भेदभावातून मुक्त करण्याचं आणि […]

रेडी स्टेडी ‘स्लीप’ गो

‘रेडी स्टेडी गो’ यामध्ये ‘स्लीप’ हा शब्द कसा आला, हे शीर्षक वाचून तुम्ही विचारात पडला असाल. वास्तविक ‘स्लीप’ हा शब्द सुस्त लोकांद्वारे जोडला गेला आहे. कारण त्यांच्यासाठी हे वाक्य इथेच संपतं. परंतु आपण मात्र या ‘स्लीप’ला अ‍ॅक्टिव्ह, कार्यान्वित करून ‘गो’पर्यंत आणायचं आहे. कारण ही स्लीप कुंभकर्णाची सुस्ती आहे, म्हणून तिचा अंत अपयश आणि पतन यातच […]

आजची युवापिढी आत्मनिर्भर कशी बनेल – परिपूर्ण जीवनाच्या दिशेने पाच पावलं

लीड : 12 जानेवारी हा दिवस संपूर्ण भारतात ‘राष्ट्रीय युवा दिन’ म्हणून साजरा करण्यात येतो. कारण 152 वर्षांपूर्वी कोलकाता शहरात याच दिवशी एका बालकाचा जन्म झाला. पुढे आपल्या विशेष कार्याने आणि मौलिक विचारांमुळे हेच बालक ‘स्वामी विवेकानंद’ या नावाने विश्वविख्यात झालं. स्वामी विवेकानंदांचे विचार आणि त्यांचं कार्य आजच्या युवापिढीसाठी खूपच प्रेरणादायी आहे. हे औचित्य साधून […]

सिर सलामत तो पगडी हजार…

एकदा भानू आणि प्रकाश हे दोन मित्र राजस्थानातील वाळवंटातून चालले होते. उन्हाच्या प्रखर तडाख्यापासून बचाव व्हावा म्हणून त्यांनी डोक्यावर पगडी घातली होती. पण अचानक तिथे धुळीचं प्रचंड वादळ आलं आणि दोघांचीही पगडी दूरवर उडाली. भानू आपल्या पगडीच्या मागे जोरात धावू लागला, तेव्हा प्रकाश त्याला थांबवत म्हणाला, ‘‘अरे, हे काय करतो आहेस? इकडे बघ, किती जोरदार […]

एका इंद्रियाद्वारे जग कसं जिंकावं – शब्द- स्वाद लक्ष्य

सर्वप्रथम तुमच्या तोंडात तूप-साखर! यात्रेकरूचा प्रवास यशस्वी व्हावा म्हणून प्रवासाला निघताना त्याला तूप साखर खाऊ घालतात हे तुम्हाला ठाऊक आहे.त्याप्रमाणेच जीभेने जग जिंकणे हा सुद्धा एक प्रवासच आहे. तो यशस्वी होण्यासाठी तुम्हाला सुरुवातीलाच तूप साखर खाऊ दिली जाते. तूप साखर तुमच्या जिभेत गोडवा आणि शक्ती असल्याची आठवणसुद्धा करून देते. तिच्या साहाय्याने तुम्ही जग जिंकू शकता. […]

नकारात्मक भावनांतून मुक्त व्हा – मुक्तीची पाच पावलं

एका गावात एक संत होते. गावातले लोक त्यांच्याकडे नेहमीच काही लोकांच्या तक्रारी घेऊन यायचे. कारण त्यांच्यामुळे ते अतिशय त्रस्त झाले होते. त्या संताला ते म्हणत, “बाबाजी, असा काही जादूटोणा करा, ज्यामुळे आमच्या शत्रूंचं नुकसान व्हावं.” त्यावर संत म्हणाले, “ज्या ज्या लोकांविषयी तुम्हाला तक्रार आहे, त्यांच्या नावाने एक एक बटाटा घेऊन या.” आता हे संत आपल्या […]

कृतज्ञतेची शक्ती – आयुष्याचा प्रवास सुंदर बनवण्याचं रहस्य

एकदा मीरा आपल्या परिवारासोबत आजोबांसह एका कार्यसिद्धीच्या निमित्तानं दूरच्या गावी निघाली होती. वाटेत त्यांना एक साधू भेटला. त्याच्याजवळ कृष्णाची छोटीशीच पण फार सुरेख अशी मूर्ती होती. ती कृष्णाची मूर्ती मीरेला खूपच आवडली. ‘ही मूर्ती मला हवी’ म्हणून मीरा हट्ट करू लागली. खूप विनवण्या करूनही त्या साधूनं ती मूर्ती तिला दिली नाही. ‘तुला अशीच दुसरी मूर्ती […]

महाशिवरात्री- शिवाचे आंतरिक गुण

आपल्या भारत देशात अनेक धर्म आणि संस्कृती गुण्यागोविंदाने एकत्र नांदताना दिसतात. असा देश जगात विरळाच! अनेक रीतीभाती, सणवार असलेला आपला देश अनोखा मानला जातोे. प्रत्येक आनंदाचा प्रसंग, सण किंवा राष्ट्रीय उत्सवाच्या रूपात साजरा करण्याची आपल्या देशाची प्राचीन परंपरा आहे. वर्षभराचे बारा ही महिने कोणत्या न कोणत्या सणाच्या रूपात, उत्सवाच्या रूपात साजरा करण्याची आपली प्राचीन गौरवपूर्ण […]

आपल्या ध्येयात दृष्टिलक्ष्यचे इंजिन लावा – ऊर्जा आणि दुप्पट उत्साहाचा संयोग

एका मोठ्या नदीच्या पलिकडे एक गाव होतं. गावाबाहेर कुठेही जायचं असेल तर गावकरी स्वतःची नाव वापरत. शिवाय ती गावातल्याच बांबुंपासून तयार करत असत. सर्व गावकरी मंडळी सकाळी उठून आपापली नाव घेऊन लगबगीनं कामाला जात आणि संध्याकाळी घरी परतत. एकदा गावात एक पाहुणा आला, तो इंजिनियर होता. गावकर्‍यांना नदी ओलांडण्यासाठी कोणत्या समस्यांना तोंड द्यावं लागतं याचं […]

ध्येयपूर्ती – सार्थक जीवनाचा राजमार्ग

पोलंडमधील सुप्रसिद्ध धर्मगुरू हाफिज हईम यांची ही गोष्ट. एके दिवशी त्यांना भेटण्यासाठी एक अमेरिकन प्रवासी त्यांच्या घरी आला आणि हाफिज हईम यांची साधी राहणी पाहून अचंबित झाला; कारण महान धर्मगुरू असूनही हाफिज हईम एका छोट्याशा खोलीत राहत होते. शिवाय त्या खोलीत ग्रंथांशिवाय इतर कोणतीच वस्तू नव्हती. एक छोटा टेबल आणि बाकडं… बस्स! मग फर्निचर तर […]

शब्दशक्तीची किमया

शब्दांची ताकद सर्वांनाच माहीत आहे. शब्दांचं माहात्म्य सांगणारी अनेक उदाहरणं इतिहासात वाचायला मिळतात. वरदान, शाप आणि प्रतिज्ञेचं फळ अशा स्वरूपाच्या कहाण्या आपण नेहमीच वाचत, ऐकत तसेच पाहत आलो आहोत. या सर्वांमागे दडलेल्या शक्तीचं नाव, ‘शब्दशक्ती.’ आश्चर्याची बाब म्हणजे, प्रत्येक माणसाकडे ही शब्दशक्ती असूनही तिच्या उपयोगासंबंधी मात्र तो अनभिज्ञ आहे. तसं पाहिलं तर, आपल्या जिभेवर अखंड […]

आत्मनिर्भरता – गौरवशाली जीवनाचा प्राण

या जगात असं कोण असेल, जो सुखी, संतुष्ट आणि गौरवशाली जीवन जगण्याची इच्छा बाळगत नसेल? याचं उत्तर आहे, आपण आणि आपल्या कुटुंबातील प्रत्येक सदस्याने सुखी, संतुष्ट, गौरवशाली जीवन जगावं, असं तर प्रत्येकालाच वाटत असतं. मग आता प्रश्न असा निर्माण होतो, की असा जादू करणारा कोणता मंत्र आहे, जो तुमची ही इच्छा पूर्ण करू शकतो? तर, […]

ग्लोरी ऑफ अ‍ॅक्शन (२०२०)

सरश्रींद्वारे दिलेल्या नववर्षाच्या संदेशाचा काही अंश आपणा सर्वांना नववर्षाच्या शुभेच्छा, गोआत आपलं मनःपूर्वक स्वागत… 2020 या नूतन वर्षाचा हा संदेश अतिशय सरळ आहे… आपल्याला गोआ येथे जायचं आहे. मात्र, आपल्याला गोआ येथेच जायला का सांगितलं जातंय, याचं आश्चर्यही तुम्हाला वाटू शकतं. पण, आपण जेथे कुठे आहात – आपलं घर, ऑफिस, शाळा, कॉलेज किंवा बाजारात… आपण […]

‘सातत्य’ हा गुण कसा विकसित कराल?

आरंभशूर लोक कार्याची सुरुवात तर अगदी उत्साहात करतात. परंतु काही दिवसांतच त्यांचा उत्साह कमी होत जातो. परिणामी कार्यात सातत्य राहत नाही. अशावेळी निरंतरता हा गुण कसा अंगीकारावा, हा प्रश्न निर्माण होतो. उत्तरादाखल सर्वप्रथम हे सांगितलं जाईल, ‘निरंतरता ही यशाची गुरुकिल्ली आहे.’ कोणीही एखाद्या कार्याची सुरुवात करतो, तेव्हा त्याला लगेचच यश मिळत नाही. परिणामी तो ते […]

चिंतामुक्तीचं सरळ-सोपं सूत्र

चिंतामुक्तीचं सरळ-सोपं सूत्र ‘जेव्हाचं तेव्हा पाहू.’ करण्यायोग्य कर्तव्यकर्म आता करा मनुष्याच्या जीवनात कधी सुख तर कधी दुःख असा ऊन-सावल्यांचा खेळ सुरू असतो. अशा स्थितीत त्याच्या मनात चिंतेचं सावट येतं. प्रत्येकाची चिंता वेगवेगळी असू शकते. अविवाहिताला लग्नाची… मुलांना अभ्यासाची… गृहिणीला कुटुंबाची… पतीला व्यवसाय किंवा नोकरी यांची… वयस्कर लोकांना आरोग्याची… युवकांना नोकरीची चिंता सतावत असते. आता सर्वप्रथम […]

आत्महत्येचे विचार आले तर काय कराल?

प्रश्न : सरश्री, कित्येक वेळा मन उदास होतं आणि मग त्यावेळी ‘या जगाला माझी काही आवश्यकताच नाही, मग जगून काय फायदा?’ असे निराशाजनक विचार मनात येतात. त्यामुळे कधी-कधी आत्महत्या करण्याचे विचारही मनात डोकावून जातात. तेव्हा, या समस्येतून मी मुक्त कसं व्हावं? सरश्री : मनुष्याच्या मनात नेहमी अगणित विचार सुरूच असतात. परंतु त्यांपैकी बहुसंख्य विचार त्याला […]

इच्छांच्या भोवर्‍यापासून कसं वाचाल

इच्छा… कामना… आकांक्षा… यांना कोणतंही नाव द्या; सर्वांचा अर्थ एकच आहे. मनुष्याचं मन क्षणोक्षणी इच्छांनी भरलेलं असतं. एक इच्छा पूर्ण होते न होते, तोवर दुसरी इच्छा जागृत होते. मग तिसरी… चौथी… आणि हे चक्र अव्याहतपणे अगदी जीवनाच्या अंतापर्यंत सुरूच राहतं. इतकंच नव्हे, तर मृत्यू दारात उभा असतानाही मनुष्याच्या मनात एखादी तरी इच्छा असतेच. खूप कमी […]

कर्म आणि भाग्य यांपासून मुक्ती – योग्य उद्देशाने व्हावी फलप्राप्ती

कर्म म्हणजे काय? मनुष्याच्या कर्मांनुसार त्याला त्याचं फळ मिळतं का? ‘करावं तसं भरावं’ ही म्हण तुम्हाला माहीत असेलच. पण खरंच असं घडतं का? यामागे कोणतं रहस्य दडलंय? अशा प्रकारे मनुष्याच्या मनात कर्मासंबंधी अगणित प्रश्न निर्माण होतात. कधी त्या प्रश्नांची उत्तरं मिळतात, तर कधी मिळतच नाहीत किंवा ती समाधानकारक तरी नसतात. कर्माच्या बाबतीत जर सहज सुलभ […]

भीती! साहसाची ओळख – तू तुझं काम कर… आणि मी माझं…

‘भीती’ केवळ हा शब्द ऐेकताच आपली छाती धडधडू लागते, हृदयाची स्पंदनं वाढतात, हात-पाय थरथरू लागतात, शरीराला दरदरून घाम फुटतो आणि निर्णय घेण्याची क्षमतादेखील संपुष्टात येते. ‘भीतीची भीती’ ही साधारणतः सर्वांनाच असते. कारण आजपर्यंत आपण भीतीला भीतच आलो आहोत. परंतु आता आपण भीतीकडे वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहणार आहोत. ज्यायोगे आजपासून तुम्ही म्हणू शकाल,‘भीती, तू तुझं काम कर… […]

2018 मध्ये समस्या सोडवणे आणि निर्णय घेणे भगवद्गीतेद्वारे शिका

आपण नवीन शतकाच्या 18व्या वर्षात प्रवेश केला आहे. म्हणून 18 या अंकाचं वर्तमानात, सद्यःस्थितीत विशेष महत्त्व आहे. कारण निरनिराळ्या धर्मांमध्ये आणि परंपरांमध्येदेखील 18 या अंकाला विशेष स्थान दिलं गेलं आहे. ज्यू लोक कोणतंही दान देताना ते 18च्या पटीत देतात. चीनमध्येदेखील 18 हा अंक शुभ मानला जातो आणि त्याची यश आणि समृद्धी यांच्याशी सांगड घातली जाते. […]

​दुःखमुक्तीचे औषध खुशीचा सदरा

एका राज्याचा राजा बऱ्याच दिवसांपासून दुःखी होता. कित्येक इलाज करूनही त्याचं दुःख काही कमी झालं नाही. यावर उपाय म्हणून राज्यातील एका सज्जन गृहस्थाने राजाला ‘खुश माणसाचा सदरा’ परिधान करण्याचा सल्ला दिला. राजाचे शिपाई संपूर्णतः खुश असणाऱ्या माणसाच्या शोधात त्वरित रवाना झाले. त्यांनी खूप शोधाशोध केली. परंतु पूर्णतः खुश असणारा माणूस त्यांना आढळलाच नाही. प्रत्येकाला काही […]

योग्य निर्णय कसे घ्यावेत

जीवनात निर्णय घेेणं खरंच महत्त्वाचं आहे का? ‘होय!’ आपण स्वतःचे निर्णय स्वतः घेऊ शकलो नाही, तर आपल्याला इतरांचं मत ग्राह्य मानावं लागतं. त्यांचं ऐकावं लागतं. इतकंच नव्हे, तर आपल्या जीवनाबद्दल लोकांनी घेतलेल्या निर्णयांची अंमलबजावणी आपल्याला गुपचूप करावी लागते. तुम्ही जर छोटे छोटे निर्णय घेऊ शकला नाही तर, ‘मी नेहमी लहानसहान बाबींमध्ये लोकांचंच का ऐकत राहिलो? […]

‘कम्युनिकेशन’ कसं करावं

व्यक्तिगत जीवन असो वा सामाजिक, ऑफिस असो वा घर, स्वतःशी असो वा इतरांशी… सर्व ठिकाणी एक कॉमन समस्या दिसून येते. ती म्हणजे ‘मिस कम्युनिकेशन’ अर्थात चुकीच्या पद्धतीने संवाद साधणं. यासाठी सर्वप्रथम कम्युनिकेशन म्हणजे काय, हे समजून घेणं आवश्यक ठरतं. संवादाद्वारे, चर्चेद्वारे एखादा मनुष्य समोरच्या माणसाला जो संदेश देऊ इच्छितो, तो त्याला सुयोग्यपणे मिळाला आणि त्यातून […]

मी योग्य मार्गावर आहे की नाही?

मला ‘अंतिम सत्य’ काय आहे, हे जाणून घ्यायचंय. पण त्यासाठी शरीराला खरंच पीडा द्यायला हव्यात का, त्यासाठी खरोखरंच कठोर साधना करण्याची गरज आहे का? या प्रश्नां ची उत्तरं मला कुठं बरं मिळतील? सध्या विश्वारत जे अध्यात्म-मार्ग उपलब्ध आहेत, त्यांमध्ये काहीतरी हरवल्यासारखं वाटतंय. असं वाटतंय, जणू या मार्गांमध्ये काही त्रुटी आहेत. पण कोणतीही त्रुटी नसणारा असा […]

२०१६: नवीन वर्षात करा, चार नव्या प्रतिज्ञा

आधी आत्मबळ वाढवा, मगच इतर संकल्प करा: नववर्षासाठी सरश्रीं द्वारा संदेश… आपल्यापैकी बहुतेकजण नव्या वर्षात काही संकल्प करत असतात. उत्तम स्वास्थ्यासाठी, आर्थिक प्रगतीसाठी आपण अनेक नवनवे संकल्प करतो. पण यांपैकी बहुतांशी संकल्प फार काळ टिकू शकत नाहीत. यावरील उपाय म्हणजे ‘आत्मबळ प्रदान करणाऱ्या प्रतिज्ञा करणं’. त्यासाठी नवीन वर्षात खालीलप्रमाणे चार प्रतिज्ञा करा. या मौल्यवान प्रतिज्ञांचा […]

विश्वातल्या सर्वात मोठ्या भ्रष्टाचाराची कल्पना तुम्हाला आहे का?

आज जिकडे बघावं तिकडे, सर्व क्षेत्रांत भ्रष्टाचार दिसून येतो. सगळीकडे भ्रष्टाचाराची चर्चा ऐकू येते. पण तुम्हाला माहित आहे का, की या सगळ्यातील मोठा भ्रष्टाचार कोणता? हा भ्रष्टाचार सकाळपासून रात्रीपर्यंत, अगदी दिवसभर सर्रास चाललेला असतो. इतकंच नव्हे तर या भ्रष्टाचारात जवळ जवळ सगळेच लोक गुंतलेले असतात. हा भ्रष्टाचार मानवजातीसाठी अत्यंत हानीकारक असतो. मग हा सर्वात मोठा […]

आत्मसाक्षात्कारापलीकडे…

खोजी- आत्मसाक्षात्कार हेच मनुष्यजन्माचं अंतिम ध्येय आहे, की त्या पलीकडेही आणखी काही आहे? सरश्री- या प्रश्नाचं उत्तर देण्यापूर्वी हे जाणून घेणं महत्वाचं आहे, की तुम्हाला आत्मसाक्षात्काराचा अर्थ किती कळला आहे. ध्यान साधना करत असताना एखाद्या दिवशी साधकाला सखोल ध्यान अवस्थेचा अनुभव प्राप्त होतो. त्या काळात तो अ-मन, निर्विचार अवस्थेत असतो. तो आत्मसाक्षात्काराचा अनुभव असतो. एखादी […]

१ एप्रिल – आध्यात्मिक वृत्ती रुजवण्याचा दिवस

एप्रिल फूल बनाया, तो उनको गुस्सा आया। अब मेरा क्या कसूर, ज़माने का कसूर। जिसने दस्तूर बनाया। दरवर्षी एक एप्रिलला रेडिओवर मोहम्मद रफींच्या आवाजातलं हे धमाल गाणं तुम्ही ऐकत असाल, हो ना? कारण दरवर्षी जगभरात एक एप्रिल हा मूर्खता दिवस म्हणून साजरा केला जातो. मग काय, एक एप्रिल उजाडला की एकमेकांना मूर्ख बनवायची जणू काही […]